Rijnlandse- of niet-Rijnlandse zelfsturende teams?

Gepubliceerd door Jaap Peters op 08 februari 2024

Gisteren was ik als gast bij de 'tewaterlating' van het 3e boek van Watze Hepkema. "Van wie is de gebarsten WC-Tegel?'' Een mooie anekdote die bij Zorgcentra de Betuwe is ontstaan. Een kapotte WC-tegel is immers een mogelijke broedplaats voor bacteriën. Kortom: ook daar moet vaker op worden gecontroleerd volgens de Inspectie bij alle locaties of ... helpt het als de collega's die normaal naar de toilet gaan even tegen de onderhoudsdienst zeggen: 'Jongens (v/m) let even op die tegel, dit is niet zo hygiënisch'. 

Van wie is de gebarsten WC-Tegel?

Ruth Maas

Het was een interactieve bijeenkomst en de zaal deed vrolijk mee met het panel. En van lieverlee ging het nog maar over twee dingen: 'ik hou wel of niet van zelfsturende teams' en of het dan wel nodig is het begrip 'Rijnlands Organiseren', de titel van de feestelijke bijeenkomst, te hanteren. Want dat is een besmet (!) onderwerp tegenwoordig. Kun je maar beter weglaten. Gaat nergens over, is niet concreet, en creëert maar verwarring. Bracht mij bij de vraag wat is het eigenlijk verschil tussen Rijnlandse en Angelsaksische zelfsturing? Als dat er niet is kun je het wellicht inderdaad maar beter weglaten. 

Maakt het verschil of zelfsturende teams Angelsaksisch of Rijnlands zijn?

ChatGPT

Ja, er kunnen aanzienlijke verschillen zijn tussen Rijnlandse Zelfsturende teams en niet-Rijnlandse zelfsturende teams, vooral als het gaat om (1) de filosofie, (2) waarden en (3) organisatiestructuren die ze hanteren. Het onderscheid tussen Rijnlands en niet-Rijnlands wordt vaak geassocieerd met het verschil tussen het Rijnlandse en het Angelsaksische model van organiseren. Hier zijn enkele algemene verschillen:

  1. Waarden en menselijke oriëntatie:
    • Rijnlands: Legt de nadruk op menselijke waarden, participatie en samenwerking. Het doel is om recht te doen aan de belangen van alle belanghebbenden, waaronder werknemers, cliënten en de gemeenschap.
    • Angelsaksisch: Heeft vaak een sterkere focus op financiële resultaten, efficiëntie en het maximaliseren van aandeelhouderswaarde.
  2. Besluitvorming en autonomie:
    • Rijnlands: Zelfsturende teams hebben meer autonomie en nemen beslissingen op basis van consensus. Er is ruimte voor eigenaarschap en collectieve besluitvorming.
    • Angelsaksisch: Besluitvorming kan meer hiërarchisch zijn, waarbij beslissingen vaak van bovenaf worden genomen en doorgegeven aan de lagere niveaus.
  3. Cliëntgerichtheid:
    • Rijnlands: Heeft een sterke focus op het voldoen aan de behoeften van de cliënten. Teams hebben de flexibiliteit om hun diensten af te stemmen op de specifieke behoeften van de doelgroep.
    • Angelsaksisch: Kan meer gericht zijn op gestandaardiseerde processen en efficiëntie, wat soms kan leiden tot minder flexibiliteit bij het aanpassen aan individuele behoeften.
  4. Structuur:
    • Rijnlands: Heeft vaak een platte, horizontale structuur waarin verantwoordelijkheden meer verdeeld zijn en er een nadruk is op samenwerking.
    • Angelsaksisch: Kan meer neigen naar een hiërarchische structuur met duidelijk gedefinieerde lijnen van autoriteit en controle.
  5. Vertrouwen en transparantie:
    • Rijnlands: Gebouwd op vertrouwen en open communicatie. Transparantie is belangrijk voor het goed functioneren van teams.
    • Angelsaksisch: Kan meer nadruk leggen op prestatiecijfers en controle, wat kan leiden tot minder nadruk op vertrouwen en openheid.

Het is belangrijk op te merken dat deze verschillen algemene trends vertegenwoordigen en dat individuele organisaties variaties kunnen hebben in hun benaderingen, ongeacht of ze als Rijnlands of niet-Rijnlands worden beschouwd. De keuze tussen deze modellen hangt af van de waarden, doelstellingen en context van de organisatie (tot zover ChatGPT).

Het maakt natuurlijk toch wel enig verschil of je werkt volgens de Rijnlandse 3V's (vakmanschap, verbinding & vertrouwen) of volgens de Angelsaksische 3C's (command, communications & control). Dat verschil geeft Watze perfect weer in zijn Epiloog nadat een fietsongeval hem in het ziekenhuis bracht. Misschien eerst maar met de Epiloog beginnen en dan het boek verder lezen. Goed voor de motivatie. Zijn we onderdeel van een systeem waarin de patiënt een object is of zijn we in staat menselijk maatwerk te leveren waarbij de patiënt(e) zich gezien voelt en meegenomen in haar/zijn genezingsproces? Menselijke waarden centraal! Het is zoals met ieder boek: je ziet het pas als je het door-leeft-hebt (naar Johan Cruyff).